نامه ۱۵ نهج البلاغه با ترجمه فارسی
وَ کانَ (عَلَیْهِالسَّلامُ) یَقُولُ اِذا لَقِىَ الْعَدُوَّ مُحارِباً:
هنگام برخورد با دشمن در وقت جنگ می فرمود:
الدعاء عند الحرب
«اللَّهُمَّ،»۱
خداوندا،
«إِلَیْکَ أَفْضَتِ الْقُلُوبُ،»۲
دلهایمان به سوی تو کشیده،
«وَ مُدَّتِ الاَْعْنَاقُ،»۳
گردنمان به جانب تو دراز شده،
«وَ شَخَصَتِ الاَْبْصَارُ،»۴
چشمهامان به تو خیره شده،
«وَ نُقِلَتِ الاَْقْدَامُ،»۵
قدمها به سوی تو به راه افتاده،
«وَ أُنْضِیَتِ الاَْبْدَانُ.»۶
و بدنها در راه تو به لاغری رسیده است.
«اللَّهُمَّ،»۷
خداوندا
«قَدْ صَرَّحَ مَکْنُونُ الشَّنَآنِ،»۸
دشمنیِ نهان ظاهر شده،
«وَ جَاشَتْ مَرَاجِلُ الاَْضْغَانِ.»۹
و دیگهای کینه به جوش افتاده است.
«اللَّهُمَّ،»۱۰
خداوندا،
«إِنَّا نَشْکُو إِلَیْکَ غَیْبَةَ نَبِیِّنَا، وَ کَثْرَةَ عَدُوِّنَا، وَ تَشَتُّتَ أَهْوَائِنَا:»۱۱
از نبود پیامبرمان، و زیادی دشمنان، و خواسته های پراکنده مان به تو شکایت می آوریم.
(رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَیْرُ الْفَاتِحِینَ)(۱)۱۲
«پروردگارا، بین ما و دشمنانمان به حق حکم فرما، که تو بهترین حکم کنندگانی.»
نامه ۱۴ نهج البلاغه با ترجمه
نامه۱۳نهج البلاغه با ترجمه فارسی
وَ مِنْ کِتاب لَهُ (عَلَیْهِالسَّلامُ)
از نامه های آن حضرت است
اِلى اَمیرَیْنِ مِنْ اُمَراءِ جَیْشِهِ
به دو نفر از امیران لشگرش
مراعاة المراتب العسکرّیه
«وَ قَدْ أَمَّرْتُ عَلَیْکُمَا وَ عَلَى مَنْ فِی حَیِّزِ کُمَا مَالِکَ بْنَ الْحَارِثِ الاَْشْتَرَ،»۱
مالک بن حارث اشتر را بر شما دو نفر و کسانی که تحت فرمان شما هستند فرمانروا کردم،
«فَاسْمَعَا لَهُ وَ أَطِیعَا،»۲
دستورش را بشنوید و از او اطاعت کنید،
«وَ اجْعَلاَهُ دِرْعاً وَ مِجَنّاً،»۳
و او را زره و سپر خویش قرار دهید،
«فَإِنَّهُ مِمَّنْ لاَ یُخَافُ وَهْنُهُ وَ لاَ سَقْطَتُهُ»۴
چرا که او از افرادی نیست که سستی نماید و به خطا و لغزش افتد
«وَ لاَ بُطْؤُهُ عَمَّا الاِْسْرَاعُ إِلَیْهِ أَحْزَمُ،»۵
و کندی کند جایی که شتاب دوراندیشانه تر اسـت،
«وَ لاَ إِسْرَاعُهُ إِلَى مَا الْبُطْءُ عَنْهُ أَمْثَلُ.»۶
و شتاب نماید جایی که کنـدی لازم تر است.
نامه ۱۲ نهج البلاغه با ترجمه فارسی
وَ مِنْ وَصِیة لَهُ (عَلَیْهِالسَّلامُ)
از وصیت های آن حضرت است
لِمَعْقِلِ بْنِ قَیْس الرِّیاحِىِّ حینَ اَنْفَذَهُ اِلَى الشّامِ فى ثَلاثَةِ آلاف مُقَدِّمَةً لَهُ
به معقل بن قیس ریاحی، زمانی که او را با سه هزار نفر به عنوان مقدمه لشگر خود به شام فرستاد
لزوم اتّخاذ الاحتیاطات العسکریة
«اتَّقِ اللهَ الَّذِی لاَبُدَّ لَکَ مِنْ لِقَائِهِ، وَ لاَ مُنْتَهَی لَکَ دُونَهُ.»۱
از خداوندی که ناگزیر از ملاقات با او هستی، و غیر او تو را نهایتی نیست پروا کن،
«وَ لاَ تُقَاتِلَنَّ إِلاَّ مَنْ قَاتَلَکَ،»۲
جز با کسی که با تو بجنگد نجنگ،
«وَ سِرِ الْبَرْدَیْنِ،»۳
و در صبح و عصر که هوا ملایم است حرکت کن،
«وَ غَوِّرْ بِالنَّاسِ،»۴
لشگر را در وسط روز استراحت ده،
«وَ رَفِّهْ فِی السَّیْرِ،»۵
راه را به آرامی طی کن،
«وَ لاَ تَسِرْ أَوَّلَ اللَّیْلِ،»۶
ابتدای شب حرکت مکن،
«فَإِنَّ اللهَ جَعَلَهُ سَکَناً،»۷
که خداوند آن وقت را برای آرامش قرار داده،
«وَ قَدَّرَهُ (جعله) مُقَاماً لاَ ظَعْناً،»۸
و برای استراحت نهاده نه برای کوچ کردن.
«فَأَرِحْ فِیهِ بَدَنَکَ، وَ رَوِّحْ ظَهْرَکَ.»۹
بدن و مرکب خود را به شب آسوده دار.
«فَإِذَا وَقَفْتَ حِینَ یَنْبَطِحُ (ینبلج) السَّحَرُ،»۱۰
چون شب را آسودی تا وقت سحر رسید
«أَوْ حینَ یَنْفَجِرُ (یتفجّر) الْفَجْرُ،»۱۲
با بامداد درآمد
«فَسِرْ عَلَى بَرَکَةِ اللهِ،»۱۳
بر اساس برکت حق حرکت کن.
«فَإِذَا لَقِیتَ الْعَدُوَّ فَقِفْ مِنْ أَصْحَابِکَ وَسَطاً،»۱۴
چون با دشمن روبرو شدی وسط لشگر بایست،
«وَ لاَ تَدْنُ مِنَ الْقَوْمِ دُنُوَّ مَنْ یُرِیدُ أَنْ یُنْشِبَ الْحَرْبَ،»۱۵
و به دشمن مانند کسی که می خواهد جنگ کند نزدیک مشو،
«وَ لاَ تَبَاعَدْ عَنْهُمْ تَبَاعُدَ مَنْ یَهَابُ الْبَأْسَ،»۱۶
و از آنان همانند کسی که از جنگ می ترسد خود را دور مکن،
«حَتَّى یَأْتِیَکَ أَمْرِی،»۱۷
تا فرمانم به تو برسد.
«وَ لاَ یَحْمِلَنَّکُمْ شَنَآنُهُمْ (سبابهم) عَلَى قِتَالِهِمْ،»۱۸
و بغض و کینه شما را به جنگ با آنان وادار نکند
«قَبْلَ دُعَائِهِمْ وَ الاِْعْذَارِ إِلَیْهِمْ.»۱۹
پیش از آنکه آنان را به حق دعوت کنی و راه عذر را به رویشان ببندی.
نامه ۱۱ نهج البلاغه با ترجمه فارسی
وَ مِنْ وَصِیة لَهُ (عَلَیْهِالسَّلامُ)
از وصیت های آن حضرت است
وَصّى بِها جَیْشاً بَعَثَهُ اِلَى الْعَدُوِّ
به هنگامی که لشگری را به سوی دشمن فرستاد این وصیت فرمود
التعلیم العسکری
«فَإِذَا نَزَلْتُمْ بِعَدُوٍّ أَوْ نَزَلَ بِکُمْ،»۱
چون بر دشمن وارد شدید یا دشمن بر شما وارد شد،
«فَلْیَکُنْ مُعَسْکَرُکُمْ فِی قُبُلِ الاَْشْرَافِ،»۲
باید لشگرگاه شما در محلّی بلند،
«أَوْ سِفَاحِ الْجِبَالِ،»۳
یا دامنه کوهها،
«أَوْ أَثْنَاءِ الاَْنْهَارِ،»۴
یا بین رودها قرار گیرد،
«کَیَْما یَکُونَ لَکُمْ رِدْءاً،»۵
تا شما را مدد باشد،
«وَ دُونَکُمْ مَرَدّاً.»۶
و مانعی پیش رویتان برای برگرداندن شرّ دشمن.
«وَ لْتَکُنْ مُقَاتَلَتُکُمْ مِنْ وَجْه وَاحِد أَوْ اثْنَیْنِ،»۷
جنگ شما باید از یک طرف یا دو طرف باشد.
«وَ اجْعَلُوا لَکُمْ رُقَبَاءَ فِی صَیاصِی الْجِبَالِ، وَ مَنَاکِبِ الْهِضَابِ،»۸
و بر قله کوهها و فراز تپّه ها نگهبانانی بگمارید،
«لِئَلاَّ یَأْتِیَکُمُ الْعَدُوُّ مِنْ مَکَانِ مَخَافَة أَوْ أَمْن.»۹
تا دشمن از نقطه خطر یا محلی که مورد اطمینان شماست به شما حمله نکند.
«وَ اعْلَمُوا أَنَّ مُقَدِّمَةَ الْقَوْمِ عُیُونُهُمْ،»۱۰
بدانید مقدمه لشگر دیده بانان دشمن اند،
«وَ عُیُونَ الْمُقَدِّمَةَ طَلاَئِعُهُمْ.»۱۱
و دیده بانانْ جاسوسان ارتش اند.
«وَ إِیَّاکُمْ وَ التَّفَرُّقَ:»۱۲
از پراکندگی و تفرقه بپرهیزید،
«فَإِذَا نَزَلْتُمْ فَانْزِلُوا جَمِیعاً،»۱۳
هرگاه فرود آیید همگان فرود آیید،
«وَ إِذَا ارْتَحَلْتُمْ فَارْتَحِلُوا جَمِیعاً،»۱۴
و زمانی که کوچ کنید همه کوچ نمایید،
«وَ إِذَا غَشِیَکُمُ اللَّیْلُ فَاجْعَلُوا الرِّمَاحَ کِفَّةً،»۱۵
چون شب فرا رسد نیزه ها را گرداگرد خود نگاه دارید،
«وَ لاَ تَذُوقُوا النَّوْمَ إِلاَّ غِرَاراً أَوْ مَضْمَضَةً.»۱۶
خوابتان اندک باشد یا همانند مضمضه آب در دهان.